Kanał Żerański

Kanał Żerański jest drogą wodną II klasy łączącą Wisłę z Jeziorem Zegrzyńskim. Kanał zaczyna się w km 520 Wisły i ma długość 17,3 km. Normalny przekrój Kanału ma szerokość w dnie 25 m, głębokość około 3 m. Skarpy mają pochylenie łamane 1:3 od dna do wysokości 2 m oraz 1:2 od wysokości 2,0 m nad dnem aż do poziomu brzegów kanału. W km 16,4 zlokalizowany jest jaz awaryjny w Nieporęcie który w przypadku opróżnienia Jeziora Zegrzyńskiego ma utrzymać wodę w kanale na poziomie 78,60 m npm za pomocą klapy powłokowej o szerokości 37,04 m i wysokości 2,46 m.

Śluza im. inż. Tadeusza Tillingera, jednokomorowa betonowa o wymiarach komory 85x12 m i długości całkowitej 104 m jest zlokalizowana na odcinku km 0+321÷0+425 Kanału. Zastosowane są zasuwy płaskie zapewniające utrzymanie piętrzenia zarówno od strony Kanału Żerańskiego (Jeziora Zegrzyńskiego - warunki normalne), jak i od strony Wisły w okresie dużych wezbrań, gdy poziom wody w Wiśle jest wyższy od poziomu wody w Jeziorze Zegrzyńskim.

Stopień Wodny Dębe wraz z Kanałem Żerańskim i śluzą tworzy tzw. warszawski węzeł wodny.

TlLLINGER Tadeusz (1879-1955), inż. hydrotechnik, projektant dróg wodnych, wynalazca, dydaktyk. Ur. 29 VIII 1879 w Wyszkowskiem w guberni kijowskiej, syn Adolfa. Ukończył - V gimnazjum w Warszawie w 1898 r. i Instytut Inż. Komunikacji w Petersburgu w 1903 r. Wstąpił do rosyjskiej Marynarki Wojennej i pełnił służbę we flocie czarnomorskiej jako młodszy oficer na pancerniku Rostisław, w tej samej eskadrze co pancernik Potiomkin, którego bunt w 1905 r. spowodował ostre represje we flocie. Zniechęcony do służby w marynarce wojennej, Tillinger podał sie do dymisji i od 1906 r. pracował w dziedzinie hydrotechniki. W 1910 r. był już kierownikiem Zarządu Wodnego w Twerze (ob. Kalinin) nad Wołgą. Następnie kierował budową jazów i śluz przy kanalizacji rzeki Doniec dla przekształcenia jej w żeglowną drogę wodną. W 1913 r. został naczelnikiem wydziału w Dyrekcji Kijowskiego akr. Komunikacji w Kijowie. Po wybuchu I wojny światowej powołano go do wojskowej służby czynnej, był kierownikiem robót drogowych przy IX armii rosyjskiej. Po zakończeniu wojny, pod koniec 1918 r. wyjechał do Polski.

Od II 1919 pracował w Ministerstwie Robót Publicznych na stanowisku naczelnika wydziału sztucznych dróg wodnych. Po utworzeniu Generalnej Dyrekcji Budowy Kanałów, kierował w niej opracowywaniem projektów sztucznych dróg wodnych. Po kolejnej reorganizacji w 1926 r., pracował w Dyrekcji Dróg Wodnych w Warszawie. Wykonał w tym czasie projekty regulacji Wisły, kanalizacji Bugu oraz budowy Kanału Żerańskiego, dla połączenia Warszawy z Bugiem. W Iatach 1932-39 był kierownikiem działu sztucznych dróg wodo w Biurze Dróg Wodo Ministerstwa Komunikacji w Warszawie. W Iatach 1940-44 należał do polskiego personelu zatrudnionego w Techn. Zarządzie Dróg Wodnych w Warszawie. Po powstaniu warszawskim został wraz z żoną wysiedlony z Warszawy. Po wojnie był od 1945 r. do przejścia na emeryturę w 1951 r. członek Rady Technicznej Ministerstwa Komunikacji. Jednocześnie był w Iatach 1947-50 adiunktem w Katedrze Budownictwa Wodnego Politechniki Warszawskiej, prowadząc wykłady z dróg wodnych. Następnie pracował w Iatach 1952-53 jako doradca techniczny w nowo utworzonym Centralnym Zarządzie Dróg Wodnych Śródlądowych Ministerstwa Żeglugi, a od 1953 r. do końca życia w Komitecie Gospodarki Wodnej PAN przy opracowywaniu perspektywicznego Planu Gospodarki Wodnej Polski.

W ciągu półwiecza pracy Tillinger zajmował się całokształtem problematyki inżynierii wodnej, w szczególności jednak zagadnieniami dróg wodnych, publikując stale wyniki swych studiów. W Iatach 1935-36 był współtwórcą, w zakresie zagadnień wodnych, znanego opracowania koncepcyjnego Jana Chmielewskiego i Szymona Syrkusa p.t. Warszawa funkcjonalna. Po XVI Międzynarodowym Kongresie Żeglugi (1935), na którym omawiano zagadnienia gospodarki żeglugi, opracował i opublikował Zasady ekonomiczne dróg wodnych ("Gospodarka Wodna" 1936 nr 2), podając w tym artykule pełną metodykę analizy ekonomicznej transportu wodnego. Sklasyfikował istniejące drogi wodo ("Gospodarce Wodnej" 1936 nr 3), w 1937 r. opracował i referował na I Ogólnokrajowym Kongresie Inżynierów we Lwowie, pierwszy perspektywiczny program rozbudowy dróg wodnych ("Gosp. Wodn." 1939 nr 2). Był autorem lub współtwórcą wszystkich ważniejszych ówczesnych koncepcji z zakresu gospodarki wodnej i dróg wodnych, wśród których na szczególne wyróżnienie zasługują: kanał węglowy Górny Śląsk – Bałtyk, kanalizacja Bugu (częściowo zrealizowana), Kanał Żerański (zbudowany w Iatach 1951-58), kanalizacja górnej Wisły (częściowo wykonana w Iatach 1949-60 i nadal kontynuowana) i zbiornik na Bugu we Włodawie (którego realizacje przewidywano w Iatach 1980-tych we współpracy z ZSRR).

Tillinger zajmował sie również wynalazczością w dziedzinie budownictwa wodnego. Już w 1910 r. opatentował własnego pomysłu śluzę pneumatyczną, a w 1928 r. sposób jej uszczelnienia. W 1947 r. opracował szczegółową mapę dróg wodnych Europy, będącą nadal w użyciu. Był współautorem i redaktorem podręcznika Drogi wodne (W.1948-51). Był w środowisku inżynierów wodnych autorytetem w dziedzinie fachowej. Dawał też niejednokrotnie dowody odwagi cywilnej: w 1905 r. z narażeniem życia zajmował się akcją uświadamiającą wśród marynarzy floty czarnomorskiej, w 1926 r. wystąpił publicznie przeciw przewrotowi majowemu, zachowywał się wzorowo podczas okupacji. Po wojnie został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł 26 XII 1955 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim. Jego imię nosi śluza żeglowna na Kanale Żerańskim.

Informacje na temat korzystania ze Śluzy na Żeraniu:

Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie wysokości  stawek należności za korzystanie ze śródlądowych dróg wodnych oraz śluz i pochylni na rok 2016 (M.P. z dnia 3 grudnia 2015 r.)

Śluza Żerań jest czynna w godzinach:

  • Styczeń, Luty, Marzec, Kwiecień, Październik, Listopad, Grudzień:  poniedziałek – niedziela 7:00-15:00; ostatnie śluzowanie 14:30
  • Maj, Czerwiec, Lipiec, Sierpień, Wrzesień: poniedziałek - czwartek 7:00-15:00; ostatnie śluzowanie 14:30
  • Maj, Czerwiec, Lipiec, Sierpień, Wrzesień: piątek - niedziela, święta 7:00-19:00; ostatnie śluzowanie 18:30
  • Śluzowanie jednostek pływających armatorów zawodowych w innych godzinach wymaga wcześniejszego uzgodnienia z wyprzedzeniem jednodniowym pod numerami telefonów: 2) 587 04 71, 22 587 04 70 (do godz.15:00) lub 506 118 488.
  • W przypadku wystąpienia lodów śluza nieczynna
  • Telefon do pracowników śluzy: 22 811 47 20

Interesantów w sprawie skarg i wniosków dotyczących funkcjonowania Śluzy Żerań, przyjmuje w siedzibie RZGW w Warszawie:

Zbigniew Olszowski pok. 123, tel. 22 587 04 71, tel. kom. 662 033 033

oraz

Kierownik Nadzoru Wodnego Mirosław Lisowski tel. 22 587 04 70, tel. kom.: 506 118 488