Szlaki żeglowne

Żegluga śródlądowa

Wisła wraz z innymi rzekami związana jest z najstarszą historią Polski. Pierwsze ślady osadnictwa nad Wisłą sięgają VII-IX wieku, kiedy to powstał gród w Jazdowie, położony na terenach obecnej  stolicy.

Szczególną uwagę do spławności Wisły przykładano w XVI i XVII w., tzw. Złotych Wiekach Żeglugi Wiślanej. Głównym portem Królowej Polskich Rzek była wówczas Warszawa. W wyniku narastającej zagranicznej konkurencji w sprzedaży dóbr naturalnych, w Polsce powstała największa flota rzeczna w Europie. Znaczenie dróg wodnych podkreślał Król Stefan Batory, który w XVI wieku zaplanował budowę drogi wodnej łączącej Wisłę i Niemen. Idea utworzenia wodnego szlaku towarowego Wisła-Niemen została ożywiona w XIX wieku. W roku 1822 r., zainicjowano budowę Kanału Augustowskiego, pomiędzy Biebrza i Niemnem. Szlak Wodny biegnący od Wisły przez Narew, Biebrzę, Kanał Augustowski, Niemen, Windawę do Bałtyku otworzył transport przez śródlądowe szlaki wodne przez morze do krajów Europy Zachodniej. Wraz z rozwojem żeglugi śródlądowej powstawały poważne plany regulacji polskich rzek. W latach 1875-1880 grupa specjalistów Warszawskiego Okręgu Komunikacji opracowała projekt regulacji Wisły na odcinku od granicy austriackiej do pruskiej. Z uwagi na brak środków finansowych, projekt nie został zrealizowany.

Wiek XIX to także rozwój przewozów pasażerskich na Wiśle. W roku 1846 rozpoczęto wprowadzanie na śródlądowe drogi wodne statków parowych. Obok przewozu towarów, regularnie kursowały statki na trasie Sandomierz - Warszawa oraz Warszawa - Płock. Rozwój na saklę masową komunikacji pasażerskiej na Wiśle nastąpił w dwudziestoleciu międzywojennym.  

Po II wojnie światowej na śródlądowych drogach wodnych rozwijała się żegluga towarowa i pasażerska. Wszyscy pamiętamy wspaniałe bocznokołowce pływające Wisłą z portu na Żeraniu. Z Żerania transportowano barkami samochody do portów nadmorskich oraz zboże i węgiel.

Żegluga śródlądowa jest powszechną lub szczególną formą korzystania z wód, polegająca m.in. na przewozie osób, towarów a także eksploatacji do celów sportowych, rekreacyjnych i turystycznych. Śródlądowe drogi wodne tworzą: rzeki, jeziora a także sztuczne drogi wodne takie jak: kanały, zbiorniki i skanalizowane rzeki lub ich odcinki. Prawa właścicielskie w stosunku do śródlądowych wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonuje m.in. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, do którego obowiązków należy utrzymanie szlaku żeglownego. W imieniu Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, poszczególne śródlądowe drogi wodne utrzymują właściwe terytorialnie regionalne zarządy gospodarki wodnej.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 18 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. Prawo wodne (Dz. U. nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) śródlądowe drogi wodne, to śródlądowe drogi powierzchniowe, na których, z uwagi na warunki hydrologiczne oraz istniejące urządzenia wodne, możliwy jest przewóz osób i towaru statkami żeglugi śródlądowej.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r., w sprawie śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. Nr 210, poz. 1786) wprowadza wykaz śródlądowych dróg wodnych. RZGW w Warszawie administruje następującymi śródlądowymi drogami wodnymi:

  • Rzeka Wisła na odcinku od ujścia Sanny (km 295+200) do m. Korabniki (km 684+000),
  • Rzeka Narew od ujścia do Wisły (km 0+000) do km 248+500 (ujścia rzeki Biebrzy) wraz z Jeziorem Zegrzyńskim,
  • Rzeka Bug od ujścia do Narwi (km 0+000) do km 587+200,
  • Rzeka Pisa od ujścia do Narwi (km 0+000) do Jeziora Roś (km 80+000),
  • Kanał Augustowski od połączenia z rzeką Biebrzą (km 0+000) do granicy Państwa (km 83+000), wraz z jeziorami znajdującymi się trasie tego kanału,
  • Kanał Żerański dł. 17+200.

Szczegółowy sposób klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych, podział na klasy według znaczenia - na regionalne i międzynarodowe, warunki eksploatacyjne oraz projektowe dla poszczególnych klas dróg wodnych określa Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 maja 2002 r., w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. Nr 77, poz. 695).

Śródlądowe Drogi Wodne w Polsce

Kwestie żeglugi śródlądowej regulują następujące przepisy:

  • Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r., o żegludze śródlądowej;
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2002 r., w sprawie śródlądowych dróg wodnych;
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 maja 2002 r., w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. z dnia 18 czerwca 2002 r.);
  • Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 maja 2003 r., w sprawie warunków gromadzenia, przechowywania i usuwania odpadów i ścieków ze statków żeglugi śródlądowej (Dz. U. z dnia 13 czerwca 2003 r.);
  • Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2010 r. w sprawie wysokości stawek należności za korzystanie ze śródlądowych dróg wodnych oraz śluz i pochylni na rok 2011.
  • Zarządzenie Nr 1/2008 Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Warszawie z dnia 07-04-2008 r., w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa ruchu i postoju statków na śródlądowych drogach wodnych;
  • Zarządzenie Dyrektora Urzędu Żeglugi Śródlądowej w Giżycku z dnia 25 kwietnia 2006 r., w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa ruchu i postoju statków na śródlądowych drogach wodnych.