Zarządzanie zasobami wodnymi

Zgodnie z wykładnią Ramowej Dyrektywy Wodnej (2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r.), bardzo ważnym działaniem składającym się na proces zarządzania zasobami wodnymi jest planowanie w gospodarowaniu zasobami wodnymi. Planowanie stanowi zasadniczy instrument zarządzania zasobami wodnymi – art. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. W świetle zapisów art. 112 Prawa wodnego, planowanie w gospodarowaniu wodami służy programowaniu i koordynowaniu działań mających na celu:

  • osiągniecie lub utrzymanie co najmniej dobrego stanu wód oraz ekosystemów od wód zależnych,
  • poprawę stanu zasobów wodnych,
  • poprawę możliwości korzystania z wód,
  • zmniejszenie ilości wprowadzanych do wód lub do ziemi substancji i energii mogących negatywnie oddziaływać na wody,
  • poprawę ochrony przeciwpowodziowej.

Planowanie w gospodarowaniu wodami obejmuje następujące dokumenty planistyczne (art. 113 Prawa wodnego):

  • program wodno-środowiskowy kraju, z uwzględnieniem podziału na obszary dorzeczy,
  • plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza,
  • plan zarządzania ryzykiem powodziowym,
  • plan przeciwdziałania skutkom suszy na obszarze dorzecza,
  • warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz sporządzane w miarę potrzeby warunki korzystania z wód zlewni.

Dla potrzeb sporządzenia planu wodno-środowiskowego kraju oraz planów gospodarowania wodami dla 10 obszarów dorzeczy w Polsce, są opracowywane także następujące dokumentacje planistyczne:

  • wykaz jednolitych części wód, ze wskazaniem sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód oraz jednolitych części wód zagrożonych nieosiągnięciem celów środowiskowych,
  • charakterystyki jednolitych części wód,
  • identyfikację znaczących oddziaływań antropogenicznych i ocenę ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych,
  • identyfikację oddziaływań zmian poziomów wód podziemnych,
  • rejestr wykazów obszarów chronionych,
  • analizy ekonomiczne związane z korzystaniem z wód,
  • programy monitoringu wód.

W ramach prac planistycznych, dyrektorzy regionalnych zarządów gospodarki wodnej są zobowiązani do przygotowania dla poszczególnych regionów wodnych:

  • identyfikacje znaczących oddziaływań antropogenicznych i ocenę ich wpływu na stan wód powierzchniowych i podziemnych,
  • wykazy wielkości emisji i stężeń,
  • identyfikacje oddziaływań zmian poziomów wód podziemnych,
  • wykazy wód powierzchniowych i podziemnych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia,
  • wykazy wód powierzchniowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych,
  • wykazy wód powierzchniowych przeznaczonych do bytowania ryb, skorupiaków i mięczaków oraz umożliwiających migrację ryb,
  • wykazy wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych,
  • analizy ekonomiczne związanej z korzystaniem z wód.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie opracowuje powyższe wykazy i identyfikacje dla pięciu regionów wodnych: Jarftu, świeżej, Łyny i Węgorapy oraz regionu wodnego Środkowej Wisły.

Proces planowania jest realizowany w 6-letnich cyklach. Jego efektem finalnym są plany gospodarowania wodami, opracowywanie dla dorzeczy. Plany gospodarowania wodami stanowią podstawowe narzędzie polityki wodnej w Unii Europejskiej. Plany, jako zasadniczy dokument planistyczny, muszą być uwzględniane przy opracowywaniu planów zagospodarowania przestrzennego, strategii, dokumentacji czy programów o zasięgu regionalnym czy krajowym.

Kierując się ustaleniami planu gospodarowania wodami w obszarze dorzecza, dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, zgodnie z art. 120 ustawy Prawo wodne, ustala w drodze aktu prawa miejscowego warunki korzystania z wód regionu wodnego i zlewni.

Dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej w ramach zarządzania zasobami wodnymi prowadzi ponadto działania związane z ochroną wód przed zanieczyszczeniami, tj.:

  • określenie i weryfikacja co 4 lata wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych oraz obszarów szczególnie narażonych, z których odpływ azotu ze źródeł rolniczych do tych wód należy ograniczyć, wraz z wprowadzeniem programów działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych dla obszarów szczególnie narażonych - w celu ograniczenia i zapobiegania zanieczyszczaniu wód związkami azotu pochodzącymi ze źródeł rolniczych (art. 47 ust. 3 i 7 ustawy Prawo wodne);
  • ustanawianie stref ochronnych ujęć wody, w celu zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości (art. 58 ustawy Prawo wodne);
  • ustanawianie obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądowych, w celu ochrony zasobów tych wód przed degradacją - jeżeli wynika to z potrzeby określonej w ramach planowania gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (art. 60 ustawy Prawo wodne).